Joris Ivens - Bewerkingsoverzicht

PriscillaP op 19 jun 2015 om 10:04

2015-06-19T10:04:23Z

← Oudere versie		Versie van 19 jun 2015 10:04
Regel 21:		Regel 21:
	Met apparatuur die hij heeft geleend uit de fotowinkel van zijn vader regisseert Joris Ivens op dertienjarige leeftijd zijn eerste film, ''De Wigwam'', een western waarin het hele gezin meespeelt. Joris wordt geacht zijn vader, eigenaar van de keten van CAPI-fotozaken, op te volgen. Met het oog daarop wordt hij in 1919 naar de Hoogere Handelsschool te Rotterdam gestuurd. Daar wordt hij actief in het studentenleven en leert onder meer [[Arthur Müller-Lehning]] kennen. Na zijn studie trekt hij naar de Technische Hogeschool te Berlijn-Charlottenburg, waar hij lessen in fotochemie volgt. Hij werkt in camerafabrieken te Dresden en Jena. Daar wordt hij geconfronteerd met de gevolgen van de hyperinflatie en ziet hij hoe de politie arbeidersprotesten uiteenslaat. In Berlijn treft hij Müller-Lehning weer. Het linkse milieu van bohémiens waarin zij verkeren stimuleert Ivens om over politiek na te denken.		Met apparatuur die hij heeft geleend uit de fotowinkel van zijn vader regisseert Joris Ivens op dertienjarige leeftijd zijn eerste film, ''De Wigwam'', een western waarin het hele gezin meespeelt. Joris wordt geacht zijn vader, eigenaar van de keten van CAPI-fotozaken, op te volgen. Met het oog daarop wordt hij in 1919 naar de Hoogere Handelsschool te Rotterdam gestuurd. Daar wordt hij actief in het studentenleven en leert onder meer [[Arthur Müller-Lehning]] kennen. Na zijn studie trekt hij naar de Technische Hogeschool te Berlijn-Charlottenburg, waar hij lessen in fotochemie volgt. Hij werkt in camerafabrieken te Dresden en Jena. Daar wordt hij geconfronteerd met de gevolgen van de hyperinflatie en ziet hij hoe de politie arbeidersprotesten uiteenslaat. In Berlijn treft hij Müller-Lehning weer. Het linkse milieu van bohémiens waarin zij verkeren stimuleert Ivens om over politiek na te denken.

	Na zijn terugkeer in Nederland in 1924 wordt hij benoemd tot adjunct-directeur van CAPI en hoofd van het Amsterdamse filiaal van de firma. In de hoofdstad ~~geniett~~ hij met volle teugen van wat het culturele en politieke leven ter linkerzijde hem te bieden heeft. In mei 1927 stelt hij projectieapparatuur van CAPI beschikbaar aan een groep kunstenaars en intellectuelen die in de sociëteit De Kring de verboden Russische film ''De Moeder'' vertonen. Het succes van deze besloten voorstelling leidt tot de oprichting van de Filmliga, een vereniging die zich de vertoning van avant-gardefilms en kwaliteitsprodukties ten doel stelt. Door buitenlandse cineasten uit te nodigen in haar orgaan wil de Filmliga serieuze filmkritiek bedrijven en jonge talentvolle filmmakers aanmoedigen. Zo stimuleert de Filmliga de Nederlandse filmcultuur. Met zijn eerste film ontpopt Ivens, die als technisch adviseur in het verenigingsbestuur heeft plaatsgenomen, zich in 1928 als hét talent van de Filmliga. ''[[De Brug]]'', een bewegingsstudie van de hefbrug over de Rotterdamse Koningshaven, die na zijn Liga-première een heus bioscooproulement beleeft, evenals ''[[Regen]]'' (samen met [[Mannus Franken]], 1929), een lyrisch filmgedicht over Amsterdam tijdens een regenbui, bezorgen hem een internationale reputatie.		Na zijn terugkeer in Nederland in 1924 wordt hij benoemd tot adjunct-directeur van CAPI en hoofd van het Amsterdamse filiaal van de firma. In de hoofdstad geniet hij met volle teugen van wat het culturele en politieke leven ter linkerzijde hem te bieden heeft. In mei 1927 stelt hij projectieapparatuur van CAPI beschikbaar aan een groep kunstenaars en intellectuelen die in de sociëteit De Kring de verboden Russische film ''De Moeder'' vertonen. Het succes van deze besloten voorstelling leidt tot de oprichting van de Filmliga, een vereniging die zich de vertoning van avant-gardefilms en kwaliteitsprodukties ten doel stelt. Door buitenlandse cineasten uit te nodigen in haar orgaan wil de Filmliga serieuze filmkritiek bedrijven en jonge talentvolle filmmakers aanmoedigen. Zo stimuleert de Filmliga de Nederlandse filmcultuur. Met zijn eerste film ontpopt Ivens, die als technisch adviseur in het verenigingsbestuur heeft plaatsgenomen, zich in 1928 als hét talent van de Filmliga. ''[[De Brug]]'', een bewegingsstudie van de hefbrug over de Rotterdamse Koningshaven, die na zijn Liga-première een heus bioscooproulement beleeft, evenals ''[[Regen]]'' (samen met [[Mannus Franken]], 1929), een lyrisch filmgedicht over Amsterdam tijdens een regenbui, bezorgen hem een internationale reputatie.

	In 1929 begint Ivens aan een grote opdracht van de Algemeene Nederlandsche Bouwarbeidersbond. Als centrale thema kiest hij de beroepstrots van de bouwvakkers. Nauwelijks is ''[[Wij bouwen]]'' gereed of Ivens vertrekt begin 1930 naar de Sovjet-Unie. Hier vertoont hij zijn werk aan een arbeiderspubliek en valt hem fundamentele kritiek ten deel, zoals: waarom komen er geen mensen voor in ''De Brug''? Maar ook wordt hem lof toegezwaaid: de manier waarop hij in ''Wij bouwen'' het zware werk van de arbeiders die de basaltstenen op hun plaats zetten in beeld heeft gebracht, is vanuit het gezichtspunt van een arbeider. Deze reis geeft Ivens’ carrière een nieuwe wending. Na zij terugkeer neemt hij weliswaar een opdracht van het Philips-concern aan voor het maken van een geluidsfilm, maar daarnaast wordt hij actief in de communistische beweging. Hij is onder meer een van de oprichters van de Vereeniging van Arbeidersfotografen. In 1932 kan hij in de Sovjet-Unie een film over de bouw van hoogovens in Magnitogorsk opnemen, ''[[Heldenlied]]'', waarvoor de Duitse componist [[Hanns Eisler]] de muziek schrijft.		In 1929 begint Ivens aan een grote opdracht van de Algemeene Nederlandsche Bouwarbeidersbond. Als centrale thema kiest hij de beroepstrots van de bouwvakkers. Nauwelijks is ''[[Wij bouwen, 1930]]'' gereed of Ivens vertrekt begin 1930 naar de Sovjet-Unie. Hier vertoont hij zijn werk aan een arbeiderspubliek en valt hem fundamentele kritiek ten deel, zoals: waarom komen er geen mensen voor in ''De Brug''? Maar ook wordt hem lof toegezwaaid: de manier waarop hij in ''Wij bouwen'' het zware werk van de arbeiders die de basaltstenen op hun plaats zetten in beeld heeft gebracht, is vanuit het gezichtspunt van een arbeider. Deze reis geeft Ivens’ carrière een nieuwe wending. Na zij terugkeer neemt hij weliswaar een opdracht van het Philips-concern aan voor het maken van een geluidsfilm, maar daarnaast wordt hij actief in de communistische beweging. Hij is onder meer een van de oprichters van de Vereeniging van Arbeidersfotografen. In 1932 kan hij in de Sovjet-Unie een film over de bouw van hoogovens in Magnitogorsk opnemen, ''[[Heldenlied]]'', waarvoor de Duitse componist [[Hanns Eisler]] de muziek schrijft.

	In de zomer van 1933 vraagt zijn Belgische collega Henri Storck Ivens te assisteren bij de productie van een film over de Borinage. In deze Belgische mijnstreek, waar Vincent van Gogh van 1878 tot 1880 als lekenprediker heeft gewerkt, heeft in 1932 een grote staking plaatsgevonden. Ivens neemt afscheid van de avantgardistische esthetiek van ‘mooifilmerij’. Elk filmbeeld in ''[[Misère au Borinage]]'' moet een aanklacht zijn. In deze film maakt hij bovendien gebruik van de onder documentaire cineasten omstreden methode van de ‘reconstructie’. Rond diezelfde tijd monteert Ivens in Parijs een nieuwe versie, ''[[Nieuwe gronden]]'' getiteld, van zijn film over de drooglegging van de Zuiderzee. Waarin hij het ‘dumpen’ van mensen en grondstoffen onder het kapitalisme aan de kaak stelt. Omdat hij bang is als gevolg van de politieke boodschap in deze twee films geen werk meer te kunnen vinden in Nederland, vertrekt hij in het voorjaar van 1934 naar de Sovjet-Unie. Daar stokt zijn carrière echter, en hij was blij dat hij begin 1936 voor een lezingencyclus naar de Verenigde Staten kon afreizen. In 1937 ~~ksn~~ Ivens dankzij financiële steun van Amerikaanse kunstenaars en intellectuelen in Spanje de burgeroorlog filmen. Ernest Hemingway schrijft en spreekt het commentaar bij ''[[The Spanish Earth]]'', die zelfs in het Witte Huis aan president F.D. Roosevelt wordt vertoond. In 1938 reist Ivens met cameraman [[John Fernhout]] naar China om de oorlog tegen de Japanse invasietroepen te filmen. Met hulp van Zhou Enlai weet hij een van zijn filmcamera’s naar het thuisland van het Rode Leger te smokkelen. Dit bezoek is het begin van een opmerkelijke band met China, die tot zijn dood zou duren.		In de zomer van 1933 vraagt zijn Belgische collega Henri Storck Ivens te assisteren bij de productie van een film over de Borinage. In deze Belgische mijnstreek, waar Vincent van Gogh van 1878 tot 1880 als lekenprediker heeft gewerkt, heeft in 1932 een grote staking plaatsgevonden. Ivens neemt afscheid van de avantgardistische esthetiek van ‘mooifilmerij’. Elk filmbeeld in ''[[Misère au Borinage]]'' moet een aanklacht zijn. In deze film maakt hij bovendien gebruik van de onder documentaire cineasten omstreden methode van de ‘reconstructie’. Rond diezelfde tijd monteert Ivens in Parijs een nieuwe versie, ''[[Nieuwe gronden]]'' getiteld, van zijn film over de drooglegging van de Zuiderzee. Waarin hij het ‘dumpen’ van mensen en grondstoffen onder het kapitalisme aan de kaak stelt. Omdat hij bang is als gevolg van de politieke boodschap in deze twee films geen werk meer te kunnen vinden in Nederland, vertrekt hij in het voorjaar van 1934 naar de Sovjet-Unie. Daar stokt zijn carrière echter, en hij was blij dat hij begin 1936 voor een lezingencyclus naar de Verenigde Staten kon afreizen. In 1937 kan Ivens dankzij financiële steun van Amerikaanse kunstenaars en intellectuelen in Spanje de burgeroorlog filmen. Ernest Hemingway schrijft en spreekt het commentaar bij ''[[The Spanish Earth]]'', die zelfs in het Witte Huis aan president F.D. Roosevelt wordt vertoond. In 1938 reist Ivens met cameraman [[John Fernhout]] naar China om de oorlog tegen de Japanse invasietroepen te filmen. Met hulp van Zhou Enlai weet hij een van zijn filmcamera’s naar het thuisland van het Rode Leger te smokkelen. Dit bezoek is het begin van een opmerkelijke band met China, die tot zijn dood zou duren.

	Voor Ivens begint de Tweede Wereldoorlog pas met de Duitse inval in de Sovjet-Unie op 22 juni 1941. Hij biedt de Nederlandse autoriteiten zijn film ''Nieuwe Gronden'' aan, die in een aangepaste versie (zonder de aanklacht tegen het kapitalistische systeem) als propaganda voor de Nederlandse zaak wordt uitgebracht. In 1944 wordt hij benaderd voor de post van Film Commissioner of the Dutch East Indies. Het is de bedoeling dat hij de bevrijding van Indonesië gaat filmen en daar vervolgens een documentaire filmgroep zou opzetten. Wanneer hij de verzekering krijgt dat zijn politiek verleden geen probleem vormt, accepteert hij de baan. In Brisbane, Melbourne en later Sydney ondervindt hij tegenwerking van een daar reeds opererende film- en fotogroep van de Netherlands Indies Government Information Service. Het herstel van de koloniale macht in Indonesië na het uitroepen van de Republiek is voor Ivens de druppel die de emmer doet overlopen. Op 21 november 1945 kondigt hij op een persconferentie zijn ontslag aan. Voor de Australische Waterfront Workers Union maakt hij ''[[Indonesia Calling]]'' (1946), een korte film over de havenstakingen waarmee de bond geprobeerd heeft het transport van Nederlandse troepen en materieel naar Indonesië lam te leggen. Beide daden komen hem duur te staan. Jarenlang wordt hem het verlengen van zijn paspoort lastig gemaakt.		Voor Ivens begint de Tweede Wereldoorlog pas met de Duitse inval in de Sovjet-Unie op 22 juni 1941. Hij biedt de Nederlandse autoriteiten zijn film ''Nieuwe Gronden'' aan, die in een aangepaste versie (zonder de aanklacht tegen het kapitalistische systeem) als propaganda voor de Nederlandse zaak wordt uitgebracht. In 1944 wordt hij benaderd voor de post van Film Commissioner of the Dutch East Indies. Het is de bedoeling dat hij de bevrijding van Indonesië gaat filmen en daar vervolgens een documentaire filmgroep zou opzetten. Wanneer hij de verzekering krijgt dat zijn politiek verleden geen probleem vormt, accepteert hij de baan. In Brisbane, Melbourne en later Sydney ondervindt hij tegenwerking van een daar reeds opererende film- en fotogroep van de Netherlands Indies Government Information Service. Het herstel van de koloniale macht in Indonesië na het uitroepen van de Republiek is voor Ivens de druppel die de emmer doet overlopen. Op 21 november 1945 kondigt hij op een persconferentie zijn ontslag aan. Voor de Australische Waterfront Workers Union maakt hij ''[[Indonesia Calling]]'' (1946), een korte film over de havenstakingen waarmee de bond geprobeerd heeft het transport van Nederlandse troepen en materieel naar Indonesië lam te leggen. Beide daden komen hem duur te staan. Jarenlang wordt hem het verlengen van zijn paspoort lastig gemaakt.

	In 1947 keert Ivens als een paria in Nederland terug en reist samen met zijn Amerikaanse partner Marion Michelle door naar Praag om een vierluik over de jonge ~~Oosteuropese~~ Volksrepublieken te maken. Het Joegoslavische deel moet hij als gevolg van de uitstoting van dat land uit de Cominform uit de film ''[[Pierwsze Lata]]'' (1949) verwijderen. Ondanks die ervaring vestigt hij zich in Oost-Europa, waar hij een ereplaats krijgt in het pantheon van communistische kunstenaars en een reeks van obligate films over massale jeugd-, vakbonds- en vredesmanifestaties mag regisseren. Zijn reputatie als cineast lijdt hier nauwelijks onder, zelfs niet bij de ‘burgerlijke’ filmcritici. In de tweede helft van de jaren vijftig kiest Ivens Parijs tot zijn permanente domicilie. Zijn observatie van de bewoners van de lichtstad in ''[[La Seine à rencontré Paris]]'' (1957) wordt door sommige critici verwelkomd als de terugkeer van de ‘echte’, poëtische Ivens. Het reizen blijft hem in het bloed zitten en tussen 1958 en 1965 maakt hij films in China, Italië, Mali, Cuba, Chili en Nederland. Grote bekendheid krijgt hij door zijn films over de oorlog in Vietnam.		In 1947 keert Ivens als een paria in Nederland terug en reist samen met zijn Amerikaanse partner Marion Michelle door naar Praag om een vierluik over de jonge Oost-Europese Volksrepublieken te maken. Het Joegoslavische deel moet hij als gevolg van de uitstoting van dat land uit de Cominform uit de film ''[[Pierwsze Lata]]'' (1949) verwijderen. Ondanks die ervaring vestigt hij zich in Oost-Europa, waar hij een ereplaats krijgt in het pantheon van communistische kunstenaars en een reeks van obligate films over massale jeugd-, vakbonds- en vredesmanifestaties mag regisseren. Zijn reputatie als cineast lijdt hier nauwelijks onder, zelfs niet bij de ‘burgerlijke’ filmcritici. In de tweede helft van de jaren vijftig kiest Ivens Parijs tot zijn permanente domicilie. Zijn observatie van de bewoners van de lichtstad in ''[[La Seine à rencontré Paris]]'' (1957) wordt door sommige critici verwelkomd als de terugkeer van de ‘echte’, poëtische Ivens. Het reizen blijft hem in het bloed zitten en tussen 1958 en 1965 maakt hij films in China, Italië, Mali, Cuba, Chili en Nederland. Grote bekendheid krijgt hij door zijn films over de oorlog in Vietnam.

	Net als veel andere kunstenaars en intellectuelen in Frankrijk radicaliseert Ivens, die jarenlang in orthodox-communistische kringen hebben verkeerd, na de gebeurtenissen in mei 1968. Samen met zijn echtgenote [[Marceline Loridan]] grijpt hij begin jaren zeventig met beide handen de gebode kans aan om in het maoïstische China te filmen. Het zou een filmserie van maar liefst twaalf uur worden, ''[[Hoe Yoekong de bergen verzette]]'' (1976). Na de met veel publiciteit omgeven première van de filmserie wordt ze al snel achterhaald door de politieke gebeurtenissen in China, culminerend in het afzetten van de ‘Bende van Vier’. Tien jaar later zouden Ivens en Loridan zich van deze films distantiëren.		Net als veel andere kunstenaars en intellectuelen in Frankrijk radicaliseert Ivens, die jarenlang in orthodox-communistische kringen hebben verkeerd, na de gebeurtenissen in mei 1968. Samen met zijn echtgenote [[Marceline Loridan]] grijpt hij begin jaren zeventig met beide handen de gebode kans aan om in het maoïstische China te filmen. Het zou een filmserie van maar liefst twaalf uur worden, ''[[Hoe Yoekong de bergen verzette]]'' (1976). Na de met veel publiciteit omgeven première van de filmserie wordt ze al snel achterhaald door de politieke gebeurtenissen in China, culminerend in het afzetten van de ‘Bende van Vier’. Tien jaar later zouden Ivens en Loridan zich van deze films distantiëren.

Mvkooij op 8 dec 2010 om 11:51

2010-12-08T11:51:19Z

← Oudere versie		Versie van 8 dec 2010 11:51
Regel 31:		Regel 31:
	In 1947 keert Ivens als een paria in Nederland terug en reist samen met zijn Amerikaanse partner Marion Michelle door naar Praag om een vierluik over de jonge Oosteuropese Volksrepublieken te maken. Het Joegoslavische deel moet hij als gevolg van de uitstoting van dat land uit de Cominform uit de film ''[[Pierwsze Lata]]'' (1949) verwijderen. Ondanks die ervaring vestigt hij zich in Oost-Europa, waar hij een ereplaats krijgt in het pantheon van communistische kunstenaars en een reeks van obligate films over massale jeugd-, vakbonds- en vredesmanifestaties mag regisseren. Zijn reputatie als cineast lijdt hier nauwelijks onder, zelfs niet bij de ‘burgerlijke’ filmcritici. In de tweede helft van de jaren vijftig kiest Ivens Parijs tot zijn permanente domicilie. Zijn observatie van de bewoners van de lichtstad in ''[[La Seine à rencontré Paris]]'' (1957) wordt door sommige critici verwelkomd als de terugkeer van de ‘echte’, poëtische Ivens. Het reizen blijft hem in het bloed zitten en tussen 1958 en 1965 maakt hij films in China, Italië, Mali, Cuba, Chili en Nederland. Grote bekendheid krijgt hij door zijn films over de oorlog in Vietnam.		In 1947 keert Ivens als een paria in Nederland terug en reist samen met zijn Amerikaanse partner Marion Michelle door naar Praag om een vierluik over de jonge Oosteuropese Volksrepublieken te maken. Het Joegoslavische deel moet hij als gevolg van de uitstoting van dat land uit de Cominform uit de film ''[[Pierwsze Lata]]'' (1949) verwijderen. Ondanks die ervaring vestigt hij zich in Oost-Europa, waar hij een ereplaats krijgt in het pantheon van communistische kunstenaars en een reeks van obligate films over massale jeugd-, vakbonds- en vredesmanifestaties mag regisseren. Zijn reputatie als cineast lijdt hier nauwelijks onder, zelfs niet bij de ‘burgerlijke’ filmcritici. In de tweede helft van de jaren vijftig kiest Ivens Parijs tot zijn permanente domicilie. Zijn observatie van de bewoners van de lichtstad in ''[[La Seine à rencontré Paris]]'' (1957) wordt door sommige critici verwelkomd als de terugkeer van de ‘echte’, poëtische Ivens. Het reizen blijft hem in het bloed zitten en tussen 1958 en 1965 maakt hij films in China, Italië, Mali, Cuba, Chili en Nederland. Grote bekendheid krijgt hij door zijn films over de oorlog in Vietnam.

	Net als veel andere kunstenaars en intellectuelen in Frankrijk ~~radicaliseerde~~ Ivens, die jarenlang in orthodox-communistische kringen ~~had~~ verkeerd, na de gebeurtenissen in mei 1968. Samen met zijn echtgenote [[Marceline Loridan]] ~~greep~~ hij begin jaren zeventig met beide handen de ~~geboden~~ kans aan om in het maoïstische China te filmen. Het zou een filmserie van maar liefst twaalf uur worden, ''[[Hoe Yoekong de bergen verzette]]'' (1976). Na de met veel publiciteit omgeven première van de filmserie ~~werd~~ ze al snel achterhaald door de politieke gebeurtenissen in China, culminerend in het afzetten van de ‘Bende van Vier’. Tien jaar later zouden Ivens en Loridan zich van deze films distantiëren.		Net als veel andere kunstenaars en intellectuelen in Frankrijk radicaliseert Ivens, die jarenlang in orthodox-communistische kringen hebben verkeerd, na de gebeurtenissen in mei 1968. Samen met zijn echtgenote [[Marceline Loridan]] grijpt hij begin jaren zeventig met beide handen de gebode kans aan om in het maoïstische China te filmen. Het zou een filmserie van maar liefst twaalf uur worden, ''[[Hoe Yoekong de bergen verzette]]'' (1976). Na de met veel publiciteit omgeven première van de filmserie wordt ze al snel achterhaald door de politieke gebeurtenissen in China, culminerend in het afzetten van de ‘Bende van Vier’. Tien jaar later zouden Ivens en Loridan zich van deze films distantiëren.
	De jaren tachtig ~~stonden~~ voor Ivens voor een goed deel in het teken van het afrekenen met zijn eigen verleden. Zo ~~publiceerde~~ hij een tweede autobiografie, (met Robert Destanque) ''Joris Ivens ou la mémoire d'un regard'' (Parijs 1982), waarin hij meer dan in zijn eerste, in 1969 in Oost-Berlijn verschenen memoires ''The Camera and I'' zijn rol als kunstenaar ~~benadrukte~~. Vanaf de jaren zestig ~~had~~ [[Jan de Vaal]], directeur van het Nederlands Filmmuseum, geijverd voor het eerherstel van Ivens in Nederland. In 1985 ~~kwam~~ het tot een echte verzoening, toen minister van Cultuur [[Elco Brinkman]] naar Parijs ~~reisde~~ om de cineast een Gouden Kalf voor diens oeuvre te overhandigen en refererend aan de Indonesië-affaire de historische woorden ~~sprak~~: ~~‘De~~ geschiedenis heeft aangetoond dat u meer gelijk had dan uw toenmalige ~~opponenten’~~. Samen met Loridan ~~wijdde~~ hij, fysiek sterk verzwakt, zijn laatste levensjaren aan de productie van ''[[Une histoire du vent]]'' (1988), waarin een veel kritischer kijk op China ~~werd~~ gegeven. De Nederlandse première van de film ~~werd~~ bijgewoond door koningin Beatrix. Enige weken na het neerslaan van de studentenprotesten op het Plein van de Hemelse Vrede te Beijing, waartegen hij bij de Chinese autoriteiten nog heftig ~~had~~ geprotesteerd, ~~kwam~~ Ivens in Parijs te overlijden.		De jaren tachtig staan voor Ivens voor een goed deel in het teken van het afrekenen met zijn eigen verleden. Zo publiceert hij een tweede autobiografie, (met Robert Destanque) ''Joris Ivens ou la mémoire d'un regard'' (Parijs 1982), waarin hij meer dan in zijn eerste, in 1969 in Oost-Berlijn verschenen memoires ''The Camera and I'' zijn rol als kunstenaar benadrukt. Vanaf de jaren zestig heeft [[Jan de Vaal]], directeur van het Nederlands Filmmuseum, geijverd voor het eerherstel van Ivens in Nederland. In 1985 komt het tot een echte verzoening, toen minister van Cultuur [[Elco Brinkman]] naar Parijs reist om de cineast een [[Gouden Kalf]] voor diens oeuvre te overhandigen en refererend aan de Indonesië-affaire de historische woorden spreekt: "De geschiedenis heeft aangetoond dat u meer gelijk had dan uw toenmalige opponenten". Samen met Loridan wijdt hij, fysiek sterk verzwakt, zijn laatste levensjaren aan de productie van ''[[Une histoire du vent]]'' (1988), waarin een veel kritischer kijk op China wordt gegeven. De Nederlandse première van de film wordt bijgewoond door koningin Beatrix. Enige weken na het neerslaan van de studentenprotesten op het Plein van de Hemelse Vrede te Beijing, waartegen hij bij de Chinese autoriteiten nog heftig heeft geprotesteerd, komt Ivens in Parijs te overlijden.

	[[category:personen\|Ivens, Joris]]		[[category:personen\|Ivens, Joris]]

Mvkooij op 8 dec 2010 om 11:12

2010-12-08T11:12:10Z

← Oudere versie		Versie van 8 dec 2010 11:12
Regel 17:		Regel 17:
	}}		}}

	Joris Ivens ~~speelde~~ een hoofdrol in het vestigen van de internationale reputatie van de Nederlandse documentaire film. Zijn politieke overtuiging ~~werd~~ hem vaak niet in dank afgenomen, maar zijn meer dan zestig films en niet te vergeten zijn innemende persoonlijkheid ~~inspireerden~~ talloze jonge cineasten. Ook al ~~bracht~~ hij een groot deel van zijn leven buiten Nederland door, toch ~~was~~ hij er een niet weg te denken factor in het politieke en culturele leven ter linkerzijde in Nederland.		Joris Ivens speelt een hoofdrol in het vestigen van de internationale reputatie van de Nederlandse documentaire film. Zijn politieke overtuiging wordt hem vaak niet in dank afgenomen, maar zijn meer dan zestig films en niet te vergeten zijn innemende persoonlijkheid inspireren talloze jonge cineasten. Ook al brengt hij een groot deel van zijn leven buiten Nederland door, toch is hij er een niet weg te denken factor in het politieke en culturele leven ter linkerzijde in Nederland.

	Met apparatuur die hij ~~had~~ geleend uit de fotowinkel van zijn vader ~~regisseerde~~ Joris Ivens op dertienjarige leeftijd zijn eerste film, De Wigwam, een western waarin het hele gezin ~~meespeelde~~. Joris ~~werd~~ geacht zijn vader, eigenaar van de keten van CAPI-fotozaken, op te volgen. Met het oog daarop ~~werd~~ hij in 1919 naar de Hoogere Handelsschool te Rotterdam gestuurd. Daar ~~werd~~ hij actief in het studentenleven en ~~leerde~~ onder meer [[Arthur Müller-Lehning]] kennen. Na zijn studie ~~trok~~ hij naar de Technische Hogeschool te Berlijn-Charlottenburg, waar hij lessen in fotochemie ~~volgde~~. Hij ~~werkte~~ in camerafabrieken te Dresden en Jena. Daar ~~werd~~ hij geconfronteerd met de gevolgen van de hyperinflatie en ~~zag~~ hij hoe de politie arbeidersprotesten ~~uiteensloeg~~. In Berlijn ~~trof~~ hij Müller-Lehning weer. Het linkse milieu van bohémiens waarin zij ~~verkeerden stimuleerde~~ Ivens om over politiek na te denken.		Met apparatuur die hij heeft geleend uit de fotowinkel van zijn vader regisseert Joris Ivens op dertienjarige leeftijd zijn eerste film, ''De Wigwam'', een western waarin het hele gezin meespeelt. Joris wordt geacht zijn vader, eigenaar van de keten van CAPI-fotozaken, op te volgen. Met het oog daarop wordt hij in 1919 naar de Hoogere Handelsschool te Rotterdam gestuurd. Daar wordt hij actief in het studentenleven en leert onder meer [[Arthur Müller-Lehning]] kennen. Na zijn studie trekt hij naar de Technische Hogeschool te Berlijn-Charlottenburg, waar hij lessen in fotochemie volgt. Hij werkt in camerafabrieken te Dresden en Jena. Daar wordt hij geconfronteerd met de gevolgen van de hyperinflatie en ziet hij hoe de politie arbeidersprotesten uiteenslaat. In Berlijn treft hij Müller-Lehning weer. Het linkse milieu van bohémiens waarin zij verkeren stimuleert Ivens om over politiek na te denken.

	Na zijn terugkeer in Nederland in 1924 ~~werd~~ hij benoemd tot adjunct-directeur van CAPI en hoofd van het Amsterdamse filiaal van de firma. In de hoofdstad ~~genoot~~ hij met volle teugen van wat het culturele en politieke leven ter linkerzijde hem te bieden ~~had~~. In mei 1927 ~~stelde~~ hij projectieapparatuur van CAPI beschikbaar aan een groep kunstenaars en intellectuelen die in de sociëteit De Kring de verboden Russische film ''De Moeder'' ~~vertoonde~~. Het succes van deze besloten voorstelling ~~leidde~~ tot de oprichting van de Filmliga, een vereniging die zich de vertoning van avant-gardefilms en kwaliteitsprodukties ten doel ~~stelde~~. Door buitenlandse cineasten uit te nodigen in haar orgaan Filmliga serieuze filmkritiek te bedrijven en jonge talentvolle filmmakers ~~aan te moedigen, stimuleerde~~ de Filmliga de Nederlandse filmcultuur. Met zijn eerste film ~~ontpopte~~ Ivens, die als technisch adviseur in het verenigingsbestuur ~~had~~ plaatsgenomen, zich in 1928 als hét talent van de Filmliga. ''[[De Brug]]'', een bewegingsstudie van de hefbrug over de Rotterdamse Koningshaven, die na zijn Liga-première een heus bioscooproulement ~~beleefde~~, evenals ''[[Regen]]'' (samen met [[Mannus Franken]], 1929), een lyrisch filmgedicht over Amsterdam tijdens een regenbui, ~~bezorgden~~ hem een internationale reputatie.		Na zijn terugkeer in Nederland in 1924 wordt hij benoemd tot adjunct-directeur van CAPI en hoofd van het Amsterdamse filiaal van de firma. In de hoofdstad geniett hij met volle teugen van wat het culturele en politieke leven ter linkerzijde hem te bieden heeft. In mei 1927 stelt hij projectieapparatuur van CAPI beschikbaar aan een groep kunstenaars en intellectuelen die in de sociëteit De Kring de verboden Russische film ''De Moeder'' vertonen. Het succes van deze besloten voorstelling leidt tot de oprichting van de Filmliga, een vereniging die zich de vertoning van avant-gardefilms en kwaliteitsprodukties ten doel stelt. Door buitenlandse cineasten uit te nodigen in haar orgaan wil de Filmliga serieuze filmkritiek bedrijven en jonge talentvolle filmmakers aanmoedigen. Zo stimuleert de Filmliga de Nederlandse filmcultuur. Met zijn eerste film ontpopt Ivens, die als technisch adviseur in het verenigingsbestuur heeft plaatsgenomen, zich in 1928 als hét talent van de Filmliga. ''[[De Brug]]'', een bewegingsstudie van de hefbrug over de Rotterdamse Koningshaven, die na zijn Liga-première een heus bioscooproulement beleeft, evenals ''[[Regen]]'' (samen met [[Mannus Franken]], 1929), een lyrisch filmgedicht over Amsterdam tijdens een regenbui, bezorgen hem een internationale reputatie.

	In 1929 ~~begon~~ Ivens aan een grote opdracht van de Algemeene Nederlandsche Bouwarbeidersbond. Als centrale thema ~~koos~~ hij de beroepstrots van de bouwvakkers. Nauwelijks ~~was~~ ''[[Wij bouwen]]'' gereed of Ivens ~~vertrok~~ begin 1930 naar de Sovjet-Unie. Hier ~~vertoonde~~ hij zijn werk aan een arbeiderspubliek en ~~viel~~ hem fundamentele kritiek ten deel, zoals: waarom ~~kwamen~~ er geen mensen voor in ''De Brug''? Maar ook ~~werd~~ hem lof toegezwaaid: de manier waarop hij in ''Wij bouwen'' het zware werk van de arbeiders die de basaltstenen op hun plaats zetten in beeld ~~had~~ gebracht, ~~was~~ vanuit het gezichtspunt van een arbeider. Deze reis ~~gaf~~ Ivens’ carrière een nieuwe wending. Na zij terugkeer ~~nam~~ hij weliswaar een opdracht van het Philips-concern aan voor het maken van een geluidsfilm, maar daarnaast ~~werd~~ hij actief in de communistische beweging. Hij ~~was~~ onder meer een van de oprichters van de Vereeniging van Arbeidersfotografen. In 1932 ~~kon~~ hij in de Sovjet-Unie een film over de bouw van hoogovens in Magnitogorsk opnemen, ''[[Heldenlied]]'', waarvoor de Duitse componist [[Hanns Eisler]] de muziek ~~schreef~~.		In 1929 begint Ivens aan een grote opdracht van de Algemeene Nederlandsche Bouwarbeidersbond. Als centrale thema kiest hij de beroepstrots van de bouwvakkers. Nauwelijks is ''[[Wij bouwen]]'' gereed of Ivens vertrekt begin 1930 naar de Sovjet-Unie. Hier vertoont hij zijn werk aan een arbeiderspubliek en valt hem fundamentele kritiek ten deel, zoals: waarom komen er geen mensen voor in ''De Brug''? Maar ook wordt hem lof toegezwaaid: de manier waarop hij in ''Wij bouwen'' het zware werk van de arbeiders die de basaltstenen op hun plaats zetten in beeld heeft gebracht, is vanuit het gezichtspunt van een arbeider. Deze reis geeft Ivens’ carrière een nieuwe wending. Na zij terugkeer neemt hij weliswaar een opdracht van het Philips-concern aan voor het maken van een geluidsfilm, maar daarnaast wordt hij actief in de communistische beweging. Hij is onder meer een van de oprichters van de Vereeniging van Arbeidersfotografen. In 1932 kan hij in de Sovjet-Unie een film over de bouw van hoogovens in Magnitogorsk opnemen, ''[[Heldenlied]]'', waarvoor de Duitse componist [[Hanns Eisler]] de muziek schrijft.

	In de zomer van 1933 ~~vroeg~~ zijn Belgische collega Henri Storck Ivens te assisteren bij de ~~produktie~~ van een film over de Borinage. In deze Belgische mijnstreek, waar Vincent van Gogh van 1878 tot 1880 als lekenprediker ~~had~~ gewerkt, ~~had~~ in 1932 een grote staking plaatsgevonden. Ivens ~~nam~~ afscheid van de avantgardistische esthetiek van ‘mooifilmerij’. Elk filmbeeld in ''[[Misère au Borinage]]'' ~~moest~~ een aanklacht zijn. In deze film ~~maakte~~ hij bovendien gebruik van de onder documentaire cineasten omstreden methode van de ‘reconstructie’. Rond diezelfde tijd ~~monteerde~~ Ivens in Parijs een nieuwe versie, ''[[Nieuwe gronden]]'' getiteld, van zijn film over de drooglegging van de Zuiderzee~~, waarin~~ hij het ‘dumpen’ van mensen en grondstoffen onder het kapitalisme aan de kaak ~~stelde~~. Omdat hij bang ~~was~~ als gevolg van de politieke boodschap in deze twee films geen werk meer te kunnen vinden in Nederland, ~~vertrok~~ hij in het voorjaar van 1934 naar de Sovjet-Unie. Daar ~~stokte~~ zijn carrière echter, en hij was blij dat hij begin 1936 voor een lezingencyclus naar de Verenigde Staten kon afreizen. In 1937 ~~kon~~ Ivens dankzij financiële steun van Amerikaanse kunstenaars en intellectuelen in Spanje de burgeroorlog filmen. Ernest Hemingway ~~schreef~~ en ~~sprak~~ het commentaar bij ''[[The Spanish Earth]]'', die zelfs in het Witte Huis aan president F.D. Roosevelt ~~werd~~ vertoond. In 1938 ~~reisde~~ Ivens met cameraman [[John Fernhout]] naar China om de oorlog tegen de Japanse invasietroepen te filmen. Met hulp van Zhou Enlai ~~wist~~ hij een van zijn filmcamera’s naar het thuisland van het Rode Leger te smokkelen. Dit bezoek ~~was~~ het begin van een opmerkelijke band met China, die tot zijn dood zou duren.		In de zomer van 1933 vraagt zijn Belgische collega Henri Storck Ivens te assisteren bij de productie van een film over de Borinage. In deze Belgische mijnstreek, waar Vincent van Gogh van 1878 tot 1880 als lekenprediker heeft gewerkt, heeft in 1932 een grote staking plaatsgevonden. Ivens neemt afscheid van de avantgardistische esthetiek van ‘mooifilmerij’. Elk filmbeeld in ''[[Misère au Borinage]]'' moet een aanklacht zijn. In deze film maakt hij bovendien gebruik van de onder documentaire cineasten omstreden methode van de ‘reconstructie’. Rond diezelfde tijd monteert Ivens in Parijs een nieuwe versie, ''[[Nieuwe gronden]]'' getiteld, van zijn film over de drooglegging van de Zuiderzee. Waarin hij het ‘dumpen’ van mensen en grondstoffen onder het kapitalisme aan de kaak stelt. Omdat hij bang is als gevolg van de politieke boodschap in deze twee films geen werk meer te kunnen vinden in Nederland, vertrekt hij in het voorjaar van 1934 naar de Sovjet-Unie. Daar stokt zijn carrière echter, en hij was blij dat hij begin 1936 voor een lezingencyclus naar de Verenigde Staten kon afreizen. In 1937 ksn Ivens dankzij financiële steun van Amerikaanse kunstenaars en intellectuelen in Spanje de burgeroorlog filmen. Ernest Hemingway schrijft en spreekt het commentaar bij ''[[The Spanish Earth]]'', die zelfs in het Witte Huis aan president F.D. Roosevelt wordt vertoond. In 1938 reist Ivens met cameraman [[John Fernhout]] naar China om de oorlog tegen de Japanse invasietroepen te filmen. Met hulp van Zhou Enlai weet hij een van zijn filmcamera’s naar het thuisland van het Rode Leger te smokkelen. Dit bezoek is het begin van een opmerkelijke band met China, die tot zijn dood zou duren.

	Voor Ivens ~~begon~~ de Tweede Wereldoorlog pas met de Duitse inval in de Sovjet-Unie op 22 juni 1941. Hij ~~bood~~ de Nederlandse autoriteiten zijn film ''Nieuwe Gronden'' aan, die in een aangepaste versie (zonder de aanklacht tegen het kapitalistische systeem) als propaganda voor de Nederlandse zaak ~~werd~~ uitgebracht. In 1944 ~~werd~~ hij benaderd voor de post van Film Commissioner of the Dutch East Indies. Het ~~was~~ de bedoeling dat hij de bevrijding van Indonesië ~~zou~~ filmen en daar vervolgens een documentaire filmgroep zou opzetten. ~~Toen~~ hij de verzekering ~~kreeg~~ dat zijn politiek verleden geen probleem ~~vormde~~, ~~accepteerde~~ hij de baan. In Brisbane, Melbourne en later Sydney ~~ondervond~~ hij tegenwerking van een daar reeds opererende film- en fotogroep van de Netherlands Indies Government Information Service. Het herstel van de koloniale macht in Indonesië na het uitroepen van de Republiek ~~was~~ voor Ivens de druppel die de emmer ~~deed~~ overlopen. Op 21 november 1945 ~~kondigde~~ hij op een persconferentie zijn ontslag aan. Voor de Australische Waterfront Workers Union ~~maakte~~ hij ''[[Indonesia Calling]]'' (1946), een korte film over de havenstakingen waarmee de bond geprobeerd ~~had~~ het transport van Nederlandse troepen en materieel naar Indonesië lam te leggen. Beide daden ~~kwamen~~ hem duur te staan. Jarenlang ~~werd~~ hem het verlengen van zijn paspoort lastig gemaakt.		Voor Ivens begint de Tweede Wereldoorlog pas met de Duitse inval in de Sovjet-Unie op 22 juni 1941. Hij biedt de Nederlandse autoriteiten zijn film ''Nieuwe Gronden'' aan, die in een aangepaste versie (zonder de aanklacht tegen het kapitalistische systeem) als propaganda voor de Nederlandse zaak wordt uitgebracht. In 1944 wordt hij benaderd voor de post van Film Commissioner of the Dutch East Indies. Het is de bedoeling dat hij de bevrijding van Indonesië gaat filmen en daar vervolgens een documentaire filmgroep zou opzetten. Wanneer hij de verzekering krijgt dat zijn politiek verleden geen probleem vormt, accepteert hij de baan. In Brisbane, Melbourne en later Sydney ondervindt hij tegenwerking van een daar reeds opererende film- en fotogroep van de Netherlands Indies Government Information Service. Het herstel van de koloniale macht in Indonesië na het uitroepen van de Republiek is voor Ivens de druppel die de emmer doet overlopen. Op 21 november 1945 kondigt hij op een persconferentie zijn ontslag aan. Voor de Australische Waterfront Workers Union maakt hij ''[[Indonesia Calling]]'' (1946), een korte film over de havenstakingen waarmee de bond geprobeerd heeft het transport van Nederlandse troepen en materieel naar Indonesië lam te leggen. Beide daden komen hem duur te staan. Jarenlang wordt hem het verlengen van zijn paspoort lastig gemaakt.

	In 1947 ~~keerde~~ Ivens als een paria in Nederland terug en ~~reisde~~ samen met zijn Amerikaanse partner Marion Michelle door naar Praag om een vierluik over de jonge Oosteuropese Volksrepublieken te maken. Het Joegoslavische deel ~~moest~~ hij als gevolg van de uitstoting van dat land uit de Cominform uit de film ''[[Pierwsze Lata]]'' (1949) verwijderen. Ondanks die ervaring ~~vestigde~~ hij zich in Oost-Europa, waar hij een ereplaats ~~kreeg~~ in het pantheon van communistische kunstenaars en een reeks van obligate films over massale jeugd-, vakbonds- en vredesmanifestaties ~~mocht~~ regisseren. Zijn reputatie als cineast ~~leed~~ hier nauwelijks onder, zelfs niet bij de ‘burgerlijke’ filmcritici. In de tweede helft van de jaren vijftig ~~koos~~ Ivens Parijs tot zijn permanente domicilie. Zijn observatie van de bewoners van de lichtstad in ''[[La Seine à rencontré Paris]]'' (1957) ~~werd~~ door sommige critici verwelkomd als de terugkeer van de ‘echte’, poëtische Ivens. Het reizen ~~bleef~~ hem in het bloed zitten en tussen 1958 en 1965 ~~maakte~~ hij films in China, Italië, Mali, Cuba, Chili en Nederland. Grote bekendheid ~~kreeg~~ hij door zijn films over de oorlog in Vietnam.		In 1947 keert Ivens als een paria in Nederland terug en reist samen met zijn Amerikaanse partner Marion Michelle door naar Praag om een vierluik over de jonge Oosteuropese Volksrepublieken te maken. Het Joegoslavische deel moet hij als gevolg van de uitstoting van dat land uit de Cominform uit de film ''[[Pierwsze Lata]]'' (1949) verwijderen. Ondanks die ervaring vestigt hij zich in Oost-Europa, waar hij een ereplaats krijgt in het pantheon van communistische kunstenaars en een reeks van obligate films over massale jeugd-, vakbonds- en vredesmanifestaties mag regisseren. Zijn reputatie als cineast lijdt hier nauwelijks onder, zelfs niet bij de ‘burgerlijke’ filmcritici. In de tweede helft van de jaren vijftig kiest Ivens Parijs tot zijn permanente domicilie. Zijn observatie van de bewoners van de lichtstad in ''[[La Seine à rencontré Paris]]'' (1957) wordt door sommige critici verwelkomd als de terugkeer van de ‘echte’, poëtische Ivens. Het reizen blijft hem in het bloed zitten en tussen 1958 en 1965 maakt hij films in China, Italië, Mali, Cuba, Chili en Nederland. Grote bekendheid krijgt hij door zijn films over de oorlog in Vietnam.

	Net als veel andere kunstenaars en intellectuelen in Frankrijk radicaliseerde Ivens, die jarenlang in orthodox-communistische kringen had verkeerd, na de gebeurtenissen in mei 1968. Samen met zijn echtgenote [[Marceline Loridan]] greep hij begin jaren zeventig met beide handen de geboden kans aan om in het maoïstische China te filmen. Het zou een filmserie van maar liefst twaalf uur worden, ''[[Hoe Yoekong de bergen verzette]]'' (1976). Na de met veel publiciteit omgeven première van de filmserie werd ze al snel achterhaald door de politieke gebeurtenissen in China, culminerend in het afzetten van de ‘Bende van Vier’. Tien jaar later zouden Ivens en Loridan zich van deze films distantiëren.		Net als veel andere kunstenaars en intellectuelen in Frankrijk radicaliseerde Ivens, die jarenlang in orthodox-communistische kringen had verkeerd, na de gebeurtenissen in mei 1968. Samen met zijn echtgenote [[Marceline Loridan]] greep hij begin jaren zeventig met beide handen de geboden kans aan om in het maoïstische China te filmen. Het zou een filmserie van maar liefst twaalf uur worden, ''[[Hoe Yoekong de bergen verzette]]'' (1976). Na de met veel publiciteit omgeven première van de filmserie werd ze al snel achterhaald door de politieke gebeurtenissen in China, culminerend in het afzetten van de ‘Bende van Vier’. Tien jaar later zouden Ivens en Loridan zich van deze films distantiëren.

Bvspall op 11 mrt 2010 om 10:22

2010-03-11T10:22:07Z

← Oudere versie		Versie van 11 mrt 2010 10:22
Regel 1:		Regel 1:
	{{ Infobox Persoon		{{ Infobox Persoon
	\| illustratie = .~~jpg~~		\| illustratie = 7137-25_pos.png
	\| naam = Joris Ivens		\| naam = Joris Ivens
	\| geboorte_datum = 18 november 1898		\| geboorte_datum = 18 november 1898
Regel 11:		Regel 11:
	\| werkt_samen_met = [[Mannus Franken]], [[Henri Storck]], [[John Fernhout]], [[Marceline Loridan]]		\| werkt_samen_met = [[Mannus Franken]], [[Henri Storck]], [[John Fernhout]], [[Marceline Loridan]]
	\| trivia = De nalatenschap van Joris Ivens wordt beheerd door de Europese Stichting Joris Ivens te Nijmegen.		\| trivia = De nalatenschap van Joris Ivens wordt beheerd door de Europese Stichting Joris Ivens te Nijmegen.
	\| onderschrift =		\| onderschrift = Joris Ivens (1971)
	\| externe_info = [http://www.ivens.nl/ Ivens Foundation]		\| externe_info = [http://www.ivens.nl/ Ivens Foundation]
	\| catalogus = [[Joris Ivens in de media]]		\| catalogus = [[Joris Ivens in de media]]

Goswinvd op 23 feb 2010 om 15:03

2010-02-23T15:03:31Z

← Oudere versie		Versie van 23 feb 2010 15:03
Regel 7:		Regel 7:
	\| overlijden_plaats = Parijs		\| overlijden_plaats = Parijs
	\| functies = [[:category:documentairemaker\|Documentairemaker]], [[:category:filmmaker\|filmmaker]]		\| functies = [[:category:documentairemaker\|Documentairemaker]], [[:category:filmmaker\|filmmaker]]
	\| bekend_van = ''[[De ~~Brug~~]], [[Regen]], [[Borinage]], [[The Spanish Earth]], [[Hoe Yoekong de Bergen Verzette]]''		\| bekend_van = ''[[De brug (documentaire)]], [[Regen]], [[Borinage]], [[The Spanish Earth]], [[Hoe Yoekong de Bergen Verzette]]''
	\| periode_actief = 1928 - 1989		\| periode_actief = 1928 - 1989
	\| werkt_samen_met = [[Mannus Franken]], [[Henri Storck]], [[John Fernhout]], [[Marceline Loridan]]		\| werkt_samen_met = [[Mannus Franken]], [[Henri Storck]], [[John Fernhout]], [[Marceline Loridan]]

Bas agterberg op 21 apr 2008 om 10:36

2008-04-21T10:36:50Z

← Oudere versie		Versie van 21 apr 2008 10:36
Regel 12:		Regel 12:
	\| trivia = De nalatenschap van Joris Ivens wordt beheerd door de Europese Stichting Joris Ivens te Nijmegen.		\| trivia = De nalatenschap van Joris Ivens wordt beheerd door de Europese Stichting Joris Ivens te Nijmegen.
	\| onderschrift =		\| onderschrift =
	\| externe_info =		\| externe_info = [http://www.ivens.nl/ Ivens Foundation]
	\| catalogus = [[Joris Ivens in de media]]		\| catalogus = [[Joris Ivens in de media]]
	\| programmaoverzicht = [[Oeuvre van Joris Ivens]]		\| programmaoverzicht = [[Oeuvre van Joris Ivens]]

Bas agterberg: Nieuwe pagina: {{ Infobox Persoon | illustratie = .jpg | naam = Joris Ivens | geboorte_datum = 18 november 1898 | geboorte_plaats = Nijmegen | overlijden_datum = 28 juni 1989 | overlijden...

2008-04-21T10:35:37Z

Nieuwe pagina: {{ Infobox Persoon | illustratie = .jpg | naam = Joris Ivens | geboorte_datum = 18 november 1898 | geboorte_plaats = Nijmegen | overlijden_datum = 28 juni 1989 | overlijden...

Nieuwe pagina

{{ Infobox Persoon
| illustratie = .jpg
| naam = Joris Ivens
| geboorte_datum = 18 november 1898
| geboorte_plaats = Nijmegen
| overlijden_datum = 28 juni 1989
| overlijden_plaats = Parijs
| functies = [[:category:documentairemaker|Documentairemaker]], [[:category:filmmaker|filmmaker]]
| bekend_van = ''[[De Brug]], [[Regen]], [[Borinage]], [[The Spanish Earth]], [[Hoe Yoekong de Bergen Verzette]]''
| periode_actief = 1928 - 1989
| werkt_samen_met = [[Mannus Franken]], [[Henri Storck]], [[John Fernhout]], [[Marceline Loridan]]
| trivia = De nalatenschap van Joris Ivens wordt beheerd door de Europese Stichting Joris Ivens te Nijmegen.
| onderschrift =
| externe_info =
| catalogus = [[Joris Ivens in de media]]
| programmaoverzicht = [[Oeuvre van Joris Ivens]]
}}

Joris Ivens speelde een hoofdrol in het vestigen van de internationale reputatie van de Nederlandse documentaire film. Zijn politieke overtuiging werd hem vaak niet in dank afgenomen, maar zijn meer dan zestig films en niet te vergeten zijn innemende persoonlijkheid inspireerden talloze jonge cineasten. Ook al bracht hij een groot deel van zijn leven buiten Nederland door, toch was hij er een niet weg te denken factor in het politieke en culturele leven ter linkerzijde in Nederland.

Met apparatuur die hij had geleend uit de fotowinkel van zijn vader regisseerde Joris Ivens op dertienjarige leeftijd zijn eerste film, De Wigwam, een western waarin het hele gezin meespeelde. Joris werd geacht zijn vader, eigenaar van de keten van CAPI-fotozaken, op te volgen. Met het oog daarop werd hij in 1919 naar de Hoogere Handelsschool te Rotterdam gestuurd. Daar werd hij actief in het studentenleven en leerde onder meer [[Arthur Müller-Lehning]] kennen. Na zijn studie trok hij naar de Technische Hogeschool te Berlijn-Charlottenburg, waar hij lessen in fotochemie volgde. Hij werkte in camerafabrieken te Dresden en Jena. Daar werd hij geconfronteerd met de gevolgen van de hyperinflatie en zag hij hoe de politie arbeidersprotesten uiteensloeg. In Berlijn trof hij Müller-Lehning weer. Het linkse milieu van bohémiens waarin zij verkeerden stimuleerde Ivens om over politiek na te denken.

Na zijn terugkeer in Nederland in 1924 werd hij benoemd tot adjunct-directeur van CAPI en hoofd van het Amsterdamse filiaal van de firma. In de hoofdstad genoot hij met volle teugen van wat het culturele en politieke leven ter linkerzijde hem te bieden had. In mei 1927 stelde hij projectieapparatuur van CAPI beschikbaar aan een groep kunstenaars en intellectuelen die in de sociëteit De Kring de verboden Russische film ''De Moeder'' vertoonde. Het succes van deze besloten voorstelling leidde tot de oprichting van de Filmliga, een vereniging die zich de vertoning van avant-gardefilms en kwaliteitsprodukties ten doel stelde. Door buitenlandse cineasten uit te nodigen in haar orgaan Filmliga serieuze filmkritiek te bedrijven en jonge talentvolle filmmakers aan te moedigen, stimuleerde de Filmliga de Nederlandse filmcultuur. Met zijn eerste film ontpopte Ivens, die als technisch adviseur in het verenigingsbestuur had plaatsgenomen, zich in 1928 als hét talent van de Filmliga. ''[[De Brug]]'', een bewegingsstudie van de hefbrug over de Rotterdamse Koningshaven, die na zijn Liga-première een heus bioscooproulement beleefde, evenals ''[[Regen]]'' (samen met [[Mannus Franken]], 1929), een lyrisch filmgedicht over Amsterdam tijdens een regenbui, bezorgden hem een internationale reputatie.

In 1929 begon Ivens aan een grote opdracht van de Algemeene Nederlandsche Bouwarbeidersbond. Als centrale thema koos hij de beroepstrots van de bouwvakkers. Nauwelijks was ''[[Wij bouwen]]'' gereed of Ivens vertrok begin 1930 naar de Sovjet-Unie. Hier vertoonde hij zijn werk aan een arbeiderspubliek en viel hem fundamentele kritiek ten deel, zoals: waarom kwamen er geen mensen voor in ''De Brug''? Maar ook werd hem lof toegezwaaid: de manier waarop hij in ''Wij bouwen'' het zware werk van de arbeiders die de basaltstenen op hun plaats zetten in beeld had gebracht, was vanuit het gezichtspunt van een arbeider. Deze reis gaf Ivens’ carrière een nieuwe wending. Na zij terugkeer nam hij weliswaar een opdracht van het Philips-concern aan voor het maken van een geluidsfilm, maar daarnaast werd hij actief in de communistische beweging. Hij was onder meer een van de oprichters van de Vereeniging van Arbeidersfotografen. In 1932 kon hij in de Sovjet-Unie een film over de bouw van hoogovens in Magnitogorsk opnemen, ''[[Heldenlied]]'', waarvoor de Duitse componist [[Hanns Eisler]] de muziek schreef.

In de zomer van 1933 vroeg zijn Belgische collega Henri Storck Ivens te assisteren bij de produktie van een film over de Borinage. In deze Belgische mijnstreek, waar Vincent van Gogh van 1878 tot 1880 als lekenprediker had gewerkt, had in 1932 een grote staking plaatsgevonden. Ivens nam afscheid van de avantgardistische esthetiek van ‘mooifilmerij’. Elk filmbeeld in ''[[Misère au Borinage]]'' moest een aanklacht zijn. In deze film maakte hij bovendien gebruik van de onder documentaire cineasten omstreden methode van de ‘reconstructie’. Rond diezelfde tijd monteerde Ivens in Parijs een nieuwe versie, ''[[Nieuwe gronden]]'' getiteld, van zijn film over de drooglegging van de Zuiderzee, waarin hij het ‘dumpen’ van mensen en grondstoffen onder het kapitalisme aan de kaak stelde. Omdat hij bang was als gevolg van de politieke boodschap in deze twee films geen werk meer te kunnen vinden in Nederland, vertrok hij in het voorjaar van 1934 naar de Sovjet-Unie. Daar stokte zijn carrière echter, en hij was blij dat hij begin 1936 voor een lezingencyclus naar de Verenigde Staten kon afreizen. In 1937 kon Ivens dankzij financiële steun van Amerikaanse kunstenaars en intellectuelen in Spanje de burgeroorlog filmen. Ernest Hemingway schreef en sprak het commentaar bij ''[[The Spanish Earth]]'', die zelfs in het Witte Huis aan president F.D. Roosevelt werd vertoond. In 1938 reisde Ivens met cameraman [[John Fernhout]] naar China om de oorlog tegen de Japanse invasietroepen te filmen. Met hulp van Zhou Enlai wist hij een van zijn filmcamera’s naar het thuisland van het Rode Leger te smokkelen. Dit bezoek was het begin van een opmerkelijke band met China, die tot zijn dood zou duren.

Voor Ivens begon de Tweede Wereldoorlog pas met de Duitse inval in de Sovjet-Unie op 22 juni 1941. Hij bood de Nederlandse autoriteiten zijn film ''Nieuwe Gronden'' aan, die in een aangepaste versie (zonder de aanklacht tegen het kapitalistische systeem) als propaganda voor de Nederlandse zaak werd uitgebracht. In 1944 werd hij benaderd voor de post van Film Commissioner of the Dutch East Indies. Het was de bedoeling dat hij de bevrijding van Indonesië zou filmen en daar vervolgens een documentaire filmgroep zou opzetten. Toen hij de verzekering kreeg dat zijn politiek verleden geen probleem vormde, accepteerde hij de baan. In Brisbane, Melbourne en later Sydney ondervond hij tegenwerking van een daar reeds opererende film- en fotogroep van de Netherlands Indies Government Information Service. Het herstel van de koloniale macht in Indonesië na het uitroepen van de Republiek was voor Ivens de druppel die de emmer deed overlopen. Op 21 november 1945 kondigde hij op een persconferentie zijn ontslag aan. Voor de Australische Waterfront Workers Union maakte hij ''[[Indonesia Calling]]'' (1946), een korte film over de havenstakingen waarmee de bond geprobeerd had het transport van Nederlandse troepen en materieel naar Indonesië lam te leggen. Beide daden kwamen hem duur te staan. Jarenlang werd hem het verlengen van zijn paspoort lastig gemaakt.

In 1947 keerde Ivens als een paria in Nederland terug en reisde samen met zijn Amerikaanse partner Marion Michelle door naar Praag om een vierluik over de jonge Oosteuropese Volksrepublieken te maken. Het Joegoslavische deel moest hij als gevolg van de uitstoting van dat land uit de Cominform uit de film ''[[Pierwsze Lata]]'' (1949) verwijderen. Ondanks die ervaring vestigde hij zich in Oost-Europa, waar hij een ereplaats kreeg in het pantheon van communistische kunstenaars en een reeks van obligate films over massale jeugd-, vakbonds- en vredesmanifestaties mocht regisseren. Zijn reputatie als cineast leed hier nauwelijks onder, zelfs niet bij de ‘burgerlijke’ filmcritici. In de tweede helft van de jaren vijftig koos Ivens Parijs tot zijn permanente domicilie. Zijn observatie van de bewoners van de lichtstad in ''[[La Seine à rencontré Paris]]'' (1957) werd door sommige critici verwelkomd als de terugkeer van de ‘echte’, poëtische Ivens. Het reizen bleef hem in het bloed zitten en tussen 1958 en 1965 maakte hij films in China, Italië, Mali, Cuba, Chili en Nederland. Grote bekendheid kreeg hij door zijn films over de oorlog in Vietnam.

Net als veel andere kunstenaars en intellectuelen in Frankrijk radicaliseerde Ivens, die jarenlang in orthodox-communistische kringen had verkeerd, na de gebeurtenissen in mei 1968. Samen met zijn echtgenote [[Marceline Loridan]] greep hij begin jaren zeventig met beide handen de geboden kans aan om in het maoïstische China te filmen. Het zou een filmserie van maar liefst twaalf uur worden, ''[[Hoe Yoekong de bergen verzette]]'' (1976). Na de met veel publiciteit omgeven première van de filmserie werd ze al snel achterhaald door de politieke gebeurtenissen in China, culminerend in het afzetten van de ‘Bende van Vier’. Tien jaar later zouden Ivens en Loridan zich van deze films distantiëren.
De jaren tachtig stonden voor Ivens voor een goed deel in het teken van het afrekenen met zijn eigen verleden. Zo publiceerde hij een tweede autobiografie, (met Robert Destanque) ''Joris Ivens ou la mémoire d'un regard'' (Parijs 1982), waarin hij meer dan in zijn eerste, in 1969 in Oost-Berlijn verschenen memoires ''The Camera and I'' zijn rol als kunstenaar benadrukte. Vanaf de jaren zestig had [[Jan de Vaal]], directeur van het Nederlands Filmmuseum, geijverd voor het eerherstel van Ivens in Nederland. In 1985 kwam het tot een echte verzoening, toen minister van Cultuur [[Elco Brinkman]] naar Parijs reisde om de cineast een Gouden Kalf voor diens oeuvre te overhandigen en refererend aan de Indonesië-affaire de historische woorden sprak: ‘De geschiedenis heeft aangetoond dat u meer gelijk had dan uw toenmalige opponenten’. Samen met Loridan wijdde hij, fysiek sterk verzwakt, zijn laatste levensjaren aan de productie van ''[[Une histoire du vent]]'' (1988), waarin een veel kritischer kijk op China werd gegeven. De Nederlandse première van de film werd bijgewoond door koningin Beatrix. Enige weken na het neerslaan van de studentenprotesten op het Plein van de Hemelse Vrede te Beijing, waartegen hij bij de Chinese autoriteiten nog heftig had geprotesteerd, kwam Ivens in Parijs te overlijden.

[[category:personen|Ivens, Joris]]

[[category:filmmaker|Ivens, Joris]]

[[category:documentairemaker|Ivens, Joris]]